گروه مدیریت بازرگانی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد قزوین، قزوین ، ایران
چکیده
هدف این پژوهش، ارائه مدل رقابت‌پذیری شرکت‌های بیمه در مواجهه با بحران‌های اقتصادی است. برای دستیابی به این هدف، از رویکرد کیفی و استراتژی نظریه داده‌بنیاد استفاده شد. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با ۱۵ نفر از خبرگان تراز اول صنعت بیمه، سیاست‌گذاری بیمه‌ای و مدیریت ریسک جمع‌آوری شد. نمونه‌گیری به روش هدفمند انجام گرفت و فرآیند جمع‌آوری داده‌ها تا رسیدن به نقطه اشباع نظری ادامه یافت. تحلیل داده‌ها در سه مرحله کدگذاری باز، محوری و انتخابی انجام شد که در نتیجه آن، ۵۷ کد اولیه استخراج و پس از پالایش، در قالب ۲۱ مقوله محوری و ۶ دسته اصلی طبقه‌بندی شدند. مدل پارادایمی پژوهش بر محورهای عوامل علی (تلاطم‌های کلان اقتصادی، تغییرات ساختاری بازار و بحران‌های اطلاعاتی)، پدیده محوری (راهبردهای رقابتی در شرایط بحران اقتصادی)، عوامل زمینه‌ای (زیرساخت‌های دیجیتال، سرمایه انسانی، فرهنگ سازمانی، چارچوب‌های قانونی و منابع استراتژیک)، عوامل مداخله‌گر (شدت بحران، پاسخ رقبای مستقیم، محدودیت‌های مالی، متغیرهای سیاسی-قانونی و رفتار مصرف‌کننده)، راهبردها (تحول در ریسک‌سنجی، بهینه‌سازی عملیاتی، مدیریت دانش استراتژیک و تغییر مدل رقابتی) و پیامدها (پایداری سازمانی، جایگاه بازار و کارایی عملیاتی) استوار است. اعتبار یافته‌ها از طریق بازبینی خبرگان و بازگشت به مشارکت‌کنندگان تأیید شد. یافته‌ها نشان می‌دهد که رقابت‌پذیری پایدار در شرایط بحرانی، مستلزم ترکیبی از واکنش‌های کوتاه‌مدت (مدیریت بحران) و بازآفرینی بلندمدت (بازتعریف مدل رقابتی) است. مدل ارائه‌شده می‌تواند به‌عنوان چارچوبی مفهومی برای مدیران صنعت بیمه و سیاست‌گذاران، جهت طراحی راهبردهای رقابتی مؤثر در شرایط بحرانی مورد استفاده قرار گیرد.
بینشهای بازرگانی